Genital Sistem Anatomisi ve Fizyolojisi

Kadın üreme organları  Dış genital  ve iç genital organlar olmak üzere iki bölümde incelenebilir.

Dış genital organlar:  büyük dudaklar, küçük dudaklar, klitoris ve kızlık zarı ( hymen)

İç genital organlar:  vajina, rahim ağzı, rahim (uterus), tüpler (kanallar) ve yumurtalıklar (overler)

KADININ DIŞ GENİTAL ORGANLARI:

Labia majora ( büyük dudaklar)
Kadın üreme organının dışardaki en belirgin kısmını oluştururlar. Erkekte testisleri içeren torbaların (hayaların) karşılığıdır. Her iki yanda birer tane olmak üzere yukarıdan aşağı doğru uzanan, içlerinde ter ve yağ bezleri, kan damarları ve sinirler bulunan, iki deri kıvrımından oluşmuştur. Üst kısımları daha çok olmak üzere kıllarla örtülüdür. İç kısmında kıl yoktur.

Labia minora (küçük dudaklar)
Büyük dudakların altında vajina girişini çevreleyen yaprak biçiminde iki küçük deri kıvrımıdır. Kadınlarda dış kısımda görünür ve estetik açıdan anlamlı , boy ve şekil olarak farklılık gösterebilen ve hatta bazen asimetrik olabilen katlantıdır. Kıl ve yağ dokusu bulundurmazlar. Bol miktarda kan damarları ve sinir hücreleri vardır.

Klitoris
Erkekteki penisin karşılığıdır. Kadın cinsel organının üstünde küçük dudakların bittiği yerde bulunur. Bol miktarda sinir, duyu hücresi barındırır.   Cinsel ilişki sırasında sertleşir ve duyarlılığı sağlar.

Üretra ağzı
Klitorisin hemen altında idrar torbasının ( mesane) dışarı açılıp idrarın çıkışını sağlayan deliktir.

Hymen veya kızlık zarı
Vajina girişinden yaklaşık 1 cm sonra bağ dokusu ve damarlardan oluşan ince bir deri kıvrımıdır. Farklı anatomik yapılarda olabilmektedir  Zarın ortası, adet kanamasının dışarı atılmasını sağlayacak biçimde açıktır. Çok nadir olarak tümüyle kapalı olabilir ve bir operasyon ile adet kanının dışarı akması için kesilmesi gerekmektedir. Genelde ilk cinsel ilişki sırasında zarda yırtılma olur ve her zaman olmasa da bir miktar kanama görülür. Ancak bazı zarlardak aradaki açıklık geniş ve ilişkiye izin verebilecek kadar esneyebilecek yapıda olabilir bu durumda kanama olmayabilir. Kızlık zarının künt travmalarla, spor yapma ,bisiklete binme veya düşme ile yırtılması mümkün değildir.

Perine
Vulvanın arka kısmından anüse (makat) açılan kısımdır. Kas ve bağ dokusundan oluşmuştur.Doğumda bebeğin başının çıktığı sırada esneyen bölgedir ve normal doğumda yırtılmaların görüldüğü ve kontrollü yırtılşmalar ve koruyucu olarak açılan epizyo kesisi bu bölgeye yapılır.

KADININ İÇ ÜREME ORGANLARI
Vajina
Cinsel ilişkinin olduğu bölgedir. Tüp şeklinde olup dış ortam ile rahmin arasındaki bağlantıyı sağlayan 8-9 cm uzunluğunda ,15 cm’e kadar uzayabilen ve doğumda 10 cm kadar genişleyen elastik bir organdır. Normalde ön ve arka duvarları birbirine değer. Önde mesane, arkada rektum (kalın bağırsağın son kısmı) vardır.  Doğumda bebek bu kanalı geçerek dünyaya gelir. Kanlanması çok iyi olan bu organ doğum sonrası hızla kendini toplayarak eski doğum yapmamış halini alır. Vaginanın ön ve arka duvarlarında Rugae adı verilen enlemesine kıvrımlar vardır. Bu anatomik yapı ilişki esnasında vaginanın boyunun uzamasını ve genişlemesini sağlar. Doğurmuş kadınlarda bu kıvrımlarda silinmeler meydana gelir ve vaginada genişlemeler olur.

Vagina yüzeyini oluşturan mukoza denilen kısım bütün yaşam boyunca kadınlık hormonlarının etkisi altındadır. Kadının üretkenlik döneminde genellikle esnek bir yapıya ve ıslak yüzeye sahip iken, menopoz döneminde katı ve dar bir yapıya, kuru bir yüzeye sahiptir. Vajenin ön tarafında idrar torbası, arka tarafında ise rektum denilen bağırsağın son kısmı bulunur.

Rahim (uterus)
Bebeği taşıyan organdır. Armut biçiminde düz kas hücrelerinden oluşan ve 6-8 cm boyutunda olup içi endometriyum olarak isimlendirilen bebeğin yerleştiği bir tabaka ile kaplı olan bir organdır. Rahmi yerinde tutan bir kısım bağlar vardır. Gebelik sırasında rahim büyürken bu bağlardaki gerilmelere bağlı doğal kasık ağrıları olmaktadır.8 cm ‘lik bu organ gebelik esnasında incelip büyüyerek tüm karnı dolduracak boyutlara ulaşmakta ve doğumdan sonra hızla küçülerek 40 gün içinde eski halini almaktadır.  Rahmin iç yüzünü kaplayan kadifemsi bir doku olan endometriyum her ay adetin bitmesiyle hormonların etkisiyle kalınlaşmaya başlar ve eğer döllenme olmayıp içine embriyo yerleşmez ise tekrar adet kanaması olarak atılır.

Uterusun (rahim) en alt kısmına serviks (rahim ağzı) adı verilir. Bu bölüm muayene sırasında hekim tarafından spekulum denen alet yardımı ile görülebilen  ve smear testi alınan bölgedir. Kadınlarda sık görülen ve önlenebilir kanserlerin oluştuğu  olan serviks; çok sık enfeksiyonlara maruz kalabilir. Serviksin ortasındaki kanaldan spermler geçerek uterus ve tüplere ulaşırlar ve döllenmeyi sağlarlar.

Tüpler (tuba uterina)
Uterusun  her iki yanından çıkarak yumurtalıklara doğru uzanan 8 – 10 cm uzunluğunda boru şeklinde ince yapılardır. 5 bölümden oluşurlar. Ampulla en fonksiyonel kısımdır ve burada tüplerin ucundaki püsküller (fimbriya) tarafından yumurtalıktan atıldıktan sonra yakalanan yumurtanın aynı kanala vajen yoluyla ulaşan sperm tarafından döllenmesi gerçekleşir. Döllenmiş olan yumurta daha sonra tüp kanalından rahim içine taşınır. Ampulla dış gebeliklerin en büyük kısmının da oluştuğu bölgedir. Tüplere halk arasında kordon da denir. Anatomik adı fallop tüpleridir.

Overler (yumurtalıklar)
Erkekteki testisin karşılığı olan overler rahmin her iki tarafında bulunmaktadırlar. İki adet olan bu organların boyutu 3.5 x 2.5 cm ‘dir ve üzerleri düzensizdir. İkisinin içinde ergenlik öncesi döllenmemiş, gelişmeye hazır ortalama 400.000 – 500.000 yumurta vardır. Ergenlik çağının başlaması ile birlikte,hormonların etkisiyle her ay bunlardan bin kadarı döllenmek için yola çıkar, ancak çoğu kez bir tanesi olgunlaşır ve yumurtalık dışına atılır. Atılan bu yumurta tüp tarafından yakalanır.